این‌که کودک یا نوجوان را بنشانند پای رایانه یا تلویزیون حالا وسیله‌ای شده برای خانواده‌ها که مثلا به کارهایشان برسند غافل از این‌که مضرات مشاهده طولانی مدت تلویزیون یا عادت به بازی‌های رایانه‌ای دردسرهایش خیلی بیشتر از مشغولیت آنها با این وسایل است. تماشای زیاد تلویزیون و انجام بازی‌های رایانه‌ای یا استفاده از اینترنت به مدت طولانی، سلامت کودکان را به خطر می‌اندازد.

 به گفته محققان، کودکانی که زیاد با رسانه‌ها در تماس هستند بیشتر با مشکل چاقی مواجه می‌شوند، میل به کشیدن سیگار در آنها بوجود می‌آید و کاهش بازده تحصیلی در مدارس در این کودکان به مراتب بیش از آنهایی است که کمتر با ابزار رسانه‌ای مختلف در تماس هستند. بررسی‌ها نشان داده که مشاهده تلویزیون و فیلم‌های مخصوص کودکان، برای رشد مغزی کودک مضر است. کودکانی که تلویزیون تماشا می‌کنند قادر به پردازش تمامی تصاویری که می‌بینند و صداهایی که می‌شنوند، نیستند. از طرفی بیشترین آسیب تلویزیون بر مغز کودک مربوط به زمانی است که تلویزیون جایگزین آموزش‌های پیرامونی و بازی کودک با خواهر، برادر یا همسالان خود شود.

کاهش مهارت یادگیری

کودکانی که بیشتر وقت خود را ‌صرف بازی‌های رایانه‌ای و تماشای تلویزیون می‌کنند با کاهش مهارت‌های یادگیری و افت تحصیلی در مدرسه مواجه می‌شوند.

به گزارش ایسنا، نتایج تحقیقاتی در انگلستان می‌گوید: کودکان و نوجوانان در سن مدرسه معمولا نمی‌توانند توانایی‌های بلندمدت برای مطالعه و استفاده از آن را که در کلاس به آنها احتیاج دارند، به دست آورند و علت آن این است که برای انجام بازی‌های رایانه‌ای و تماشای برنامه‌های تلویزیونی به عمده توانایی‌های کوتاه‌مدت خود در تمرکز احتیاج دارند.

بسیاری از کودکانی که عاشق بازی‌های رایانه‌ای هستند به سختی بر انواع فعالیت‌هایی که روند آرامی دارند و برای موفقیت در تحصیل ضروری هستند، می‌توانند تمرکز کنند. اغلب کودکانی که به این قبیل بازی‌ها علاقه داشتند فاقد توانایی توجه و تمرکز طولانی مدت بودند. همچنین کودکانی که در اتاق شخصی خود رایانه یا تلویزیون داشتند به جای این‌که در ساعات اولیه شب به رختخواب رفته و خواب کافی داشته باشند اغلب تا دیر وقت مقابل صفحه رایانه یا تلویزیون می‌نشینند.

این کودکان 2 تا 5 ساعت کمتر از والدینشان در همین رده سنی می‌خوابند. این امر بر فعالیت‌های تحصیلی آنها در مدرسه و رفتارشان در منزل تاثیر نامطلوبی بر جای می‌گذارد.

اغلب کودکان در روز 3 تا 4 ساعت را بدون نظارت بزرگ‌ترها مقابل رایانه‌ یا تلویزیون می‌گذرانند.

چشم‌هایم کو؟

نقش و تاثیر عوامل محیطی در ایجاد مشکلات بینایی در کودکان بیش از زمینه‌های ارثی است که می‌توان به مواردی چون قرار گرفتن نامناسب در برابر مانیتور رایانه، نور نامناسب در محیط و قرار گرفتن در یک وضعیت ثابت در زمان طولانی اشاره کرد.قرار گرفتن بیش از حد کودکان در برابر رایانه باعث عوارضی مانند نارسایی بینایی، چشم درد، خشکی‌چشم، سوزش و خارش چشم، استرس‌های ماهیچه‌ای چشم و مواردی چون دردهای سیستم عضلانی گردن و شانه و اسکلتی بدن می‌شود.

راه‌های جلوگیری از این مشکلات عبارتند از انجام معاینات اولیه چشمی در کودکان توسط اپتومتریست‌ها و چشم پزشکان متخصص، ایجاد شرایط محیطی مناسب مانند تنظیم نور مناسب برای محیط و هم سطح بودن چشم‌ها با بالای مانیتور کامپیوتر، زاویه دید مناسب نسبت به مانیتور به اندازه 15 ـ 10 درجه از بالا به سمت پایین، تنظیم فاصله مناسب از صفحه مانیتور در حدود 65 ـ 45 سانتی‌متر، قرار گرفتن سر به شکل مستقیم و بالاتر از سطح کامپیوتر، عدم کشیدگی سر به عقب یا جلو که خود باعث ایجاد خستگی، کشیدگی عضلات و عوارض شدید ماهیچه‌ای گردن و شانه می‌شود.البته کنترل و کاهش میزان استفاده از رایانه یا تلویزیون بهترین راه جلوگیری از این مشکلات است.

کاهش خلاقیت

در کودکان میل شدیدی به الگو گرفتن و تقلید از برنامه‌های کامپیوتری خشن‌ وجود دارد. این برنامه‌ها علاوه بر این‌که مسائل عاطفی و احساس نوع دوستی نسبت به دوستان را در کودکان تضعیف می‌کند، به طور قابل ملاحظه‌ای نیز فعالیت جسمانی و حرکتی را در آنها کاهش می‌دهد.

آزمون‌های به عمل آمده نشان می‌دهد که نمره تست هوش کودکان قبل و بعد از انجام بازی‌های کامپیوتری متفاوت است و فعالیت هوشی کودکان بعد از دیدن برنامه‌های خشن کامپیوتری کمتر می‌شود. برنامه‌های کامپیوتری بر مبنای الگوریتمی خاص طراحی شده‌اند به طوری که حرکت از مرحله اول تا مرحله دهم ثابت و معین است. برخی پژوهشگران تربیتی معتقدند که این گونه برنامه‌ها یا تکالیف اینچنینی مانع جدی رشد خلاقیت افراد محسوب می‌شود به نحوی که هر چه سن فرد کمتر باشد، خلاقیت او بیشتر در معرض خطر است.اگر والدین ببینند که کودکشان هنگام بازی تحت تاثیر این برنامه‌ها قرار گرفته، باید احساس خطر کنند.

نتایج یک تحقیق

بر اساس نتایج تحقیقی که در خبرگزاری ایسنا منتشر شده؛ کودکانی که تا قبل از
3 سالگی به طور مداوم برنامه‌های تلویزیونی غیرعلمی تماشا می‌کنند، ممکن است بیشتر از سایرین با مشکلاتی نظیر نداشتن تمرکز و حواس‌‌پرتی در دوران مدرسه مواجه شوند.

مطالعات حاکی از آن است که برای هر یک ساعت تماشای برنامه‌های خشن در کودکان، عوارض و عواقب 2 برابر برای آنها پیش خواهد آمد.

به گزارش ایسنا،برنامه‌های کارتونی، استرس آور، برنامه‌های تخیلی و ترسناک علی‌رغم جذابیت، مشکلات عدیده‌ای را در تمرکز کودکان به وجود می‌آورد.

در این تحقیق که در کشور آمریکا صورت گرفته، 900 کودک مورد بررسی قرار گرفتند، همه والدین، عادات تماشای تلویزیون و سایر فعالیت کودکانشان را گزارش کردند که بیشتر این کودکان زیر 3 سال و بقیه آنها 4 یا 5 ساله بودند. نتایج این تحقیق نشان داد که تماشای برنامه غیردرسی و غیرعلمی و نیز برنامه خشن در کودکان زیر 3 سال، پس از گذشت 5 سال، موجب مشکلات تمرکزی نظیر خستگی، رفتارهای غیرفکری، بسادگی گیج شدن و حواس‌پرتی فراوان می‌شود. علت این موضوع هنوز به طور دقیق مشخص نشده و ممکن است محتوای برخی از این برنامه‌ها، ارزش‌های خاصی را برای این کودکان از بین برده یا با الگوهای رفتاری و اخلاقی بدی که به کودک القا می‌کنند؛ علت این موضوع باشند. خانواده‌ها باید از این موضوع آگاه باشند که اگر چه تلویزیون می‌تواند به عنوان یک عامل سرگرمی برای کودکان عمل کند، اما ممکن است موجب عملکردهای اشتباه در آینده آنها شود. بنابراین بهتر است که بیشتر برنامه‌های علمی، درسی و فرهنگی برای کودکان ارائه شود.

همایون برادران نصیری